Natri oxalat, cũng như natri citrat, có thể được dùng để loại thải ion calci (Ca 2+) ra khỏi huyết thanh. Nó cũng ngăn máu vón cục. Ghi nhớ rằng bằng cách loại bỏ ion calci khỏi máu, natri oxalat có thể làm suy yếu chức năng não, và để lại calci oxalat ở thận (nguy cơ gây sỏi APKPure سے Android کے لیے Từ Điển Anh Việt - Dịch Tiếng 2.14 APK ڈاؤن لوڈ کریں۔ آسان انگریزی بولنے والا مترجم ، مکمل اور انتہائی درست انگریزی ویتنامی آف لائن لغت Các ứng dụng phiên dịch tiếng mèo – google dịch tiếng mèo Human to Cat Translator – phiên dịch tiếng chó. Human to Cat Translator gồm 3 giọng mèo và 8 cuộc gọi mô phỏng âm thanh mèo kêu. Ứng dụng còn có những mẫu âm thanh khác của hơn 25 chú mèo khác nhau. Họ trong tiếng Hoa 1. Một số họ phổ biến ở Việt Nam bằng tiếng Trung. Bất kể ai khi học tiếng Trung chắc hẳn cũng đều muốn biết họ của mình dịch sang tiếng Trung là gì đúng không nào? Dưới đây là danh sách 15 họ thông dụng nhất tại Việt Nam dịch sang tiếng Hoa. hồ lô bằng Tiếng Anh. hồ lô. bằng Tiếng Anh. Bản dịch của hồ lô trong từ điển Tiếng Việt - Tiếng Anh: wine gourd. Phép tịnh tiến theo ngữ cảnh hồ lô có ben tìm thấy ít nhất 31 lần. szpU. ArticlePDF AvailableAbstractMột ứng dụng dịch tự động từ tiếng Việt sang tiếng dân tộc K’Ho được trình bày. Ứng dụng nhằm mục đích giới thiệu phương pháp dịch tự động dựa trên ví dụ mẫu EBMT. Do tiếng Việt và tiếng dân tộc K’Ho cùng ngữ hệ Nam Á, nhưng lại thuộc nhóm ngôn ngữ khác nhau, nên phần chuyển ngữ thường được xử lý bằng cách sử dụng từ vựng, cụm từ và câu, thay vì bằng quy tắc cú pháp tổng quát. Các nguyên tắc thiết kế của ứng dụng được mô tả chi tiết, cùng với giao diện của hệ thống. Một số kết quả dịch tự động cũng được trình bày để minh họa cho khả năng ứng dụng phương pháp EBMT. Discover the world's research25+ million members160+ million publication billion citationsJoin for freeContent may be subject to copyright. TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC ĐÀ LẠT Tập 6, Số 2, 2016 160–173 160 DỊCH TỰ ĐỘNG VIỆT- K’HO SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP DỰA VÀO VÍ DỤ MẪU Nguyễn Minh Tuấna, Đinh Viết Tuấna* aKhoa Công nghệ Thông tin, Trường Đại học Đà Lạt, Lâm Đồng, Việt Nam Nhận ngày 04 tháng 01 năm 2016 Chỉnh sửa ngày 30 tháng 03 năm 2016 Chấp nhận đăng ngày 31 tháng 03 năm 2016 Tóm tắt Một ứng dụng dịch tự động từ tiếng Việt sang tiếng dân tộc K’Ho được trình bày. Ứng dụng nhằm mục đích giới thiệu phương pháp dịch tự động dựa trên ví dụ mẫu EBMT. Do tiếng Việt và tiếng dân tộc K’Ho cùng ngữ hệ Nam Á, nhưng lại thuộc nhóm ngôn ngữ khác nhau, nên phần chuyển ngữ thường được xử lý bằng cách sử dụng từ vựng, cụm từ và câu, thay vì bằng quy tắc cú pháp tổng quát. Các nguyên tắc thiết kế của ứng dụng được mô tả chi tiết, cùng với giao diện của hệ thống. Một số kết quả dịch tự động cũng được trình bày để minh họa cho khả năng ứng dụng phương pháp EBMT. Từ khóa EBMT; Dịch máy; Dịch tự động; Dịch tự động dựa vào ví dụ mẫu; MT. 1. GIỚI THIỆU Hiện nay, trên thế giới có khoảng 5650 ngôn ngữ khác nhau [1], với số lượng ngôn ngữ lớn như vậy đã gây ra rất nhiều khó khăn trong việc trao đổi thông tin. Để có thể trao đổi thông tin phải cần đến một đội ngũ phiên dịch khổng lồ để dịch các văn bản, tài liệu, lời nói từ tiếng này sang tiếng khác. Vì vậy, con người đã nghĩ đến việc thiết kế một hệ thống tự động trong việc dịch. Hiện nay, khái niệm dịch tự động dịch máy đã được nhiều tác giả trong lĩnh vực xử lý ngôn ngữ tự nhiên định nghĩa, tuy có một vài điểm khác biệt nhưng hầu hết đều tương đương với định nghĩa của Pushpak Bhattacharyya, Indian Institute of Technology Bombay Mumbai [2] như sau * Tác giả liên hệ Email tuandv 161 TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC ĐÀ LẠT [ĐẶC SAN CÔNG NGHỆ THÔNG TIN] “Dịch máy hay dịch tự động bằng máy tính là tiến trình dịch từ một ngôn ngữ nguồn ngôn ngữ tự nhiên sang những ngôn ngữ đích, có hoặc không có sự trợ giúp của con người. Dịch máy thường được thiết kế hoặc cho một cặp ngôn ngữ đặc biệt hay cho nhiều hơn hai ngôn ngữ”. Theo “Kỹ thuật dịch tự động và ứng dụng vào tài liệu hàng không” của Trần Lâm Quân thì quá trình xử lý tài liệu của dịch tự động được mô tả như Hình 1 [3]. Đầu vào của một hệ dịch tự động thường là một văn bản được viết bằng ngôn ngữ nguồn và quá trình dịch được chia thành hai giai đoạn đầu tiên, văn bản được phân tích thành các thành phần, sau đó được dịch thành văn bản ở dạng ngôn ngữ đích. Kết quả dịch có thể được con người hiệu chỉnh để trở thành bản dịch tốt hơn. Hiện nay, dịch tự động vẫn còn nhiều khó khăn trong việc xử lý các nhập nhằng về ngôn ngữ trong quá trình dịch tự động. Các phương pháp thường dùng trong dịch tự động Hình 1. Quá trình xử lý tài liệu của dịch tự động  Dịch tự động dựa trên thống kê Statistics Machine Translation - STMT [4] là một phương pháp mà các bản dịch được tạo trên cơ sở các mô hình thống kê có các tham số được bắt nguồn từ việc phân tích các cặp câu song ngữ. Ý tưởng dịch tự động bằng thống kê mang tính thuần túy về toán học, cách TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC ĐÀ LẠT [ĐẶC SAN CÔNG NGHỆ THÔNG TIN] 162 tiếp cận này không đòi hỏi sự phân tích sâu về ngôn ngữ, quá trình dịch được thực hiện dựa trên kết quả thống kê có được từ kho ngữ liệu corpus.  Dịch dựa trên cụm từ Phrase Based Machine Translation – PBMT [1] là phương pháp xác định nghĩa của câu đích chỉ được thực hiện bởi sự ghép từ và hoán đổi vị trí của từ theo cấu trúc cú pháp của cụm từ. Do thiếu thông tin ngữ cảnh khi xác định xác suất của các từ, nên nghĩa của từ được chọn nhiều lúc không đúng với ngữ cảnh. Đôi khi, nghĩa một từ của ngôn ngữ đích không đủ để diễn tả nghĩa của một từ trong ngôn ngữ nguồn và ngược lại.  Dịch dựa trên luật Rule Based Machine Translation – RBMT [5] là phương pháp dựa trên luật cú pháp, ngữ nghĩa và một từ điển khá đầy đủ thông tin,... Câu được dịch thường không đạt độ chính xác như mong đợi do lỗi mâu thuẫn giữa các luật hoặc do tập luật không bao quát.  Dịch tự động dựa trên ví dụ Example-Based Machine Translation - EBMT [6] là cách tiếp cận không đòi hỏi phải có sự phân tích ngôn ngữ học về cú pháp, ngữ nghĩa vì mọi câu dịch đều dựa vào việc “so khớp” mẫu. Việc “so khớp” mẫu dựa hoàn toàn vào kho ngữ liệu song ngữ để xác định mẫu nào gần đúng nhất, sau đó hiệu chỉnh và xuất ra thành phần dịch tương ứng của mẫu đó. Về mặt ngôn ngữ, tiếng K’Ho thuộc ngữ hệ Nam Á, nhóm ngôn ngữ Môn – Khmer [7]. Vào đầu thế kỷ 20, ngôn ngữ K’Ho được xây dựng bằng hệ thống chữ Latin với mục đích truyền đạo, về sau tiếng K’Ho đã được cải tiến nhiều lần và được sử dụng phổ biến bởi các nhóm dân tộc thiểu số tại Lâm Đồng, Đăk Nông và các tỉnh Đông Nam Bộ [7]. Đến nay, tiếng K’Ho được giảng dạy trong một số trường tiểu học tại vùng dân tộc thiểu số và để phục vụ cho công tác quản lý, phát triển kinh tế - xã hội, giữ gìn an ninh quốc phòng đòi hỏi đội ngũ cán bộ công chức công tác ở các vùng có đồng bào dân tộc thiểu số phải biết sử dụng tiếng dân tộc bản địa trong giao tiếp và trong công tác theo qui định. 163 TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC ĐÀ LẠT [ĐẶC SAN CÔNG NGHỆ THÔNG TIN] Nhằm góp phần ứng dụng khoa học công nghệ vào việc nghiên cứu ngôn ngữ của đồng bào thiểu số và cung cấp thông tin dự báo thời tiết cho đồng bào dân tộc K’Ho trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng, đồng thời các bản tin dự báo thời tiết mang một lượng lớn thông tin mang tính cập nhật, do vậy một ứng dụng dịch tự động từ tiếng Việt sang tiếng K’Ho trong phạm vi bản tin dự báo thời tiết của đài Phát thanh truyền hình tỉnh Lâm Đồng đã được xây dựng. Do tiếng Việt và tiếng K’Ho cùng ngữ hệ Nam Á nhưng lại thuộc nhóm ngôn ngữ khác nhau [7] nên phần chuyển ngữ thường được xử lý bằng cách sử dụng từ vựng, cụm từ và câu, thay vì bằng quy tắc cú pháp tổng quát; qua nghiên cứu tổng quan các phương pháp thì phương pháp dịch tự động dựa trên ví dụ mẫu EBMT là phương pháp phù hợp với yêu cầu và mục tiêu của đề tài. Trong báo cáo này, phương pháp EBMT sẽ được trình bày trong việc áp dụng để xây dựng hệ dịch tự động Việt - K’Ho. Nội dung bài viết sẽ đề cập chi tiết về phương pháp EBMT, các nguyên tắc thiết kế của ứng dụng cùng một số kết quả dịch tự động sẽ được trình bày để minh họa cho khả năng ứng dụng phương pháp EBMT. Cấu trúc của bài viết được tổ chức như sau Phần 2 trình bày phương pháp EBMT. Phần 3 đề cập đến kết quả thực nghiệm. Cuối cùng là phần kết luận và hướng phát triển. 2. PHƯƠNG PHÁP EBMT Ý tưởng của phương pháp EBMT được giới thiệu lần đầu tiên bởi Nagao trong dự án xây dựng hệ dịch tự động Nhật-Anh [8]. Sơ đồ một hệ EBMT, mà sau này được diễn giải bằng những thuật ngữ như “Dịch bằng suy diễn từ ví dụ” hay “Dịch trên nguyên lý tương tự” [8], được mô tả như Hình 2. Một hệ EBMT cụ thể đã được Sumita đề xuất với tên gọi là hệ dịch D3 Dp-match Driven transDucer dựa trên so khớp quy hoạch động [9]. Sở dĩ có tên như vậy, vì trong pha “tìm kiếm” Retrieve, hệ chọn từ kho ví dụ những câu tương tự nhất với câu đầu vào căn cứ vào khoảng cách ngữ nghĩa giữa chúng thông qua giải thuật so khớp quy hoạch động DP-Matching Algorithm giữa hai dãy từ word sequences. TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC ĐÀ LẠT [ĐẶC SAN CÔNG NGHỆ THÔNG TIN] 164 Hình 2. Sơ đồ một hệ EBMT Hệ dịch D3 yêu cầu một tập mẫu, gồm các cặp câu song ngữ, nhưng trong quá trình dịch chúng phải được biểu diễn dưới dạng dãy từ word sequence. Để dịch một câu đầu vào, hệ thống sẽ tìm kiếm trong tập ngữ liệu những cặp câu nào có phần ngôn ngữ nguồn tương tự nhất với nó. Khái niệm “tương tự” ở đây sẽ được lượng hoá bằng một độ đo ngữ nghĩa gọi là “edit-distance”. Sau đó, với mỗi một cặp câu vừa được chọn ra, hệ thống sẽ so sánh phần ngôn ngữ nguồn của nó với câu đầu vào, lọc ra các thành phần khác nhau giữa chúng để tổng quát hoá câu ngữ liệu thành các mẫu patterns. Công đoạn cuối cùng chỉ là chọn ra mẫu phù hợp nhất và thực hiện phép thay thế các thành phần khác nhau nói trên để có được câu dịch cần tìm từ phần ngôn ngữ đích của mẫu đó. Hình 3 biểu diễn mô hình của một hệ dịch D3, giống như một hệ dịch Example-Based tổng quát hệ dịch D3 sử dụng 3 nguồn dữ liệu sau  Kho dữ liệu song ngữ Bilingual Corpus Tham gia vào giai đoạn “Tìm kiếm ngữ liệu tương tự”, đây là kho dữ liệu quan trọng nhất.  Từ điển đồng nghĩa Thesauri Sử dụng trong hai giai đoạn “Tìm kiếm ngữ liệu tương tự” và “Sản sinh mẫu”.  Từ điển song ngữ Bilingual Dictionary dùng trong 2 giai đoạn “Sản sinh mẫu” và “Thay thế”. Trong khối Retrieval và Adjustment bao gồm 4 bước 165 TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC ĐÀ LẠT [ĐẶC SAN CÔNG NGHỆ THÔNG TIN]  Tìm kiếm ngữ liệu tương tự Retrieve.  Chọn ngữ liệu phù hợp nhất Select.  Sản sinh mẫu Generate.  Thay thế Substitute. Hình 3. Mô hình của hệ dịch D3 Giải thuật DP-Matching Duyệt từng câu trong tập mẫu, sau đó sử dụng giải thuật tính khoảng cách Distance giữa nó với câu đầu vào theo công thức 1  =∑ 1 Trong đó  I, D lần lượt là số Insertion và Deletion số từ cần thêm vào và xóa đi để thu được input từ example.  SEMDIST là khoảng cách về mặt ngữ nghĩa được dùng trong pha thay thế sau này. SEMDIST giữa 2 từ giống nhau sẽ là 0  Linput, Lexample lần lượt là độ dài số lượng từ của câu hoàn chỉnh đã được tách ra TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC ĐÀ LẠT [ĐẶC SAN CÔNG NGHỆ THÔNG TIN] 166 Ta xét một ví dụ đơn giản sau với câu input và example như sau - Hôm nay nắng nhiều quá hôm nay nắng nhiều quá. - Ngày nắng ít quá ngày nắng ít quá. Với 2 câu trên thì I=D=0, có hai cụm từ khác nhau giữa 2 câu là “nhiều” và “ít” và lúc này từ điển đồng nghĩa được sử dụng, nếu đo được khoảng cách 0Linput=m[i-1,0]+1 và tương tự phần tử m[0,j]j=1->Lexample= m[0,j-1]+1. Sau đó các phần tử của hàng i cột j sẽ được tính theo với công thức với 1<=i<= Linput và 1<=j<= Lexample m[i,j]= minm[i−1,j−1]+2∗SEMDISTm[i],m[j],m[i− 1,j]+1,m[i, j −1]+1 3 Theo đó m[Linput, Lexample] sẽ được tính và chia cho tổng Linput, Lexample thì ta sẽ có được khoảng cách giữa 2 câu. Mảng m cho ví dụ trên được tính như Hình 4. Sau khi duyệt hết kho ví dụ mẫu và lấy được câu ví dụ có độ so khớp thấp nhất, tiếp theo pha hiệu chỉnh, chỉnh sửa dữ liệu để phù hợp với câu đầu vào sẽ được thực hiện trước khi xuất ra kết quả câu dịch cuối cùng. 167 TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC ĐÀ LẠT [ĐẶC SAN CÔNG NGHỆ THÔNG TIN] Hình 4. Ví dụ giải thuật DP-Matching Hiệu chỉnh câu  Pha sinh mẫu xóa, thêm Đầu vào của khối xử lý này là câu ví dụ được chọn sao cho nó tương tự nhất đối với câu cần dịch thông qua giải thuật DP-Matching. Việc tiếp theo chính là thực hiện công việc đánh dấu từ thay thế, thêm và xóa các từ cho câu đầu vào để tổng quát câu ví dụ giống với câu cần dịch. Ví dụ Input hôm nay nắng nhiều quá. Example ngày nắng ít quá. Bước 1 chính là đánh dấu các từ có thể thay thế, ví dụ ở đây từ “nhiều” là thành phần thay thế của “ít”. Input hôm nay nắng nhiều quá. Example ngày nắng ít quá. Bước 2 thực hiện xóa các từ không thể thay thế ở câu ví dụ Input hôm nay nắng nhiều quá. Example ngày nắng ít quá. Bước 3 thực hiện thêm các từ còn thiếu cho câu ví dụ để giống hoàn toàn với câu input TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC ĐÀ LẠT [ĐẶC SAN CÔNG NGHỆ THÔNG TIN] 168 Input hôm nay nắng nhiều quá. Example hôm nay ngày nắng ít quá. K’Ho ngai do ngai tơngai gel du ềt  Pha thay thế Sau khi qua quá trình tạo mẫu, hiện tại câu ví dụ hầu như đã giống hoàn toàn đối với câu cần dịch. Chỉ còn một pha cuối cùng chính là pha thay thế để có được câu dịch cần tìm. Thực chất đây là sự thay thế thành phần của câu dịch để nó trở thành câu dịch cuối cùng. Ở ví dụ trên từ “ít” chính là từ được thay thế bởi “nhiều”. Tra trong từ điển song ngữ từ nhiều ta được “rà”. Việc chính ở đây ta chỉ cần thay thế trong câu ví dụ từ “ít” trong câu ví dụ K’Ho thành từ “nhiều” tương ứng. Trong câu song ngữ ví dụ như đã nói ở phần kho ngữ liệu, có một trường được gọi là đánh dấu liên kết ta sẽ biết được từ “ít” trong câu ví dụ tiếng Việt sẽ tương ứng với từ nào trong câu ví dụ K’Ho. Ở đây “ít” chính là từ “du ềt” và cuối cùng ta chỉ cần thay thế từ “du ềt” thành từ “rà”. Input hôm nay nắng nhiều quá. Example - Việt hôm nay nắng ít quá. - K’Ho ngai do tơngai gel du ềt. Vậy câu dịch cuối cùng là “ngai do tơngai gel rà”. Ở đây, thay vì phải xóa từ “ít” và thêm vào câu ví dụ từ “nhiều” thì kết quả sau khi thực hiện pha tạo mẫu sẽ là “ngai do tơngai rà gel”. Bởi thuật toán thêm từ sẽ dựa trên từ đứng sau nó, ở đây từ “quá” đứng sau nó vậy từ “nhiều” sẽ được thêm trước từ “quá”. Vì vậy, kết quả sẽ có một chút sai lệch so với câu ví dụ, từ đó mà thể hiện được vai trò của pha thay thế trong trường hợp này. 169 TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC ĐÀ LẠT [ĐẶC SAN CÔNG NGHỆ THÔNG TIN] 3. KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM Ứng dụng dịch văn bản Việt - K’Ho dựa trên phương pháp EBMT đã đề xuất đã được xây dựng với  Phạm vi Dịch các bản tin dự báo thời tiết của đài Phát thanh truyền hình tỉnh Lâm Đồng.  Chức năng Dịch văn bản tiếng Việt thành tiếng K’Ho với phạm vi trên.  Thiết kế và tổ chức lưu trữ dữ liệu Theo như thiết kế, hệ thống chúng ta cần sử dụng đến ba loại dữ liệu chính từ điển song ngữ Việt – K’Ho, từ điển đồng nghĩa và kho ví dụ mẫu song ngữ. Để việc xử lý trong chương trình sau này được thuận tiện, truy xuất nhanh và sử dụng ít bộ nhớ, thì việc tổ chức và lưu trữ một cách hợp lý các loại dữ liệu này đóng vai trò hết sức quan trọng. Vì vậy dữ liệu sẽ được cấu trúc và tổ chức theo ngôn ngữ XML thay vì dùng các công cụ quản lý cơ sở dữ liệu quan hệ như SQL, Oracle... Ngôn ngữ XML Extensible Markup Language là ngôn ngữ được định nghĩa bởi tổ chức mạng toàn cầu World Wide Web Consortium - W3C, XML là một ngôn ngữ tổng quát dùng để biểu diễn thông tin dưới dạng các tài liệu có cấu trúc, định nghĩa dữ liệu thông qua các thẻ [10]. Để mô tả dữ liệu, các giản đồ XML XML Schema phải sẽ định nghĩa. Vì vậy, XML có thể mở rộng với các ngôn ngữ tự nhiên. Cấu trúc từ điển song ngữ Việt - K’Ho như Hình 5 Hình 5. Cấu trúc từ điển Việt - K’Ho Cấu trúc từ điển đồng nghĩa được mô tả như Hình 6. TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC ĐÀ LẠT [ĐẶC SAN CÔNG NGHỆ THÔNG TIN] 170 Hình 6. Cấu trúc từ điển đồng nghĩa Cấu trúc kho ví dụ song ngữ được mô tả như Hình 7 Hình 7. Cấu trúc kho ví dụ Với phạm vi bản tin thời tiết của đài Phát thanh truyền hình tỉnh Lâm Đồng, các kho dữ liệu đã được xây dựng gồm  Kho ví dụ bao gồm 212 cặp câu song ngữ Việt – K’Ho [11].  Từ điển Việt - K’Ho bao gồm 622 từ [12, 13, 14].  Từ điển đồng nghĩa bao gồm 64 bản từ đồng nghĩa, mỗi từ sẽ có một hay nhiều từ đồng nghĩa [15] và ứng với chúng là khoảng cách đồng nghĩa; cùng nghĩa có thể thay thế nhau thì khoảng cách bằng 0 và ngược lại thì khoảng cách bằng 1, càng sát nghĩa thì khoảng cách càng gần 0. 171 TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC ĐÀ LẠT [ĐẶC SAN CÔNG NGHỆ THÔNG TIN] Ngôn ngữ lập trình C.NET đã được sử dụng với môi trường phát triển là Visual Studio 2013 để xây dựng ứng dụng chạy trên hệ điều hành Windows. Giao diện của ứng dụng như Hình 8. Hình 8. Giao diện của ứng dụng 4. KẾT LUẬN Ứng dụng dịch văn bản Việt - K’Ho dựa trên phương pháp EBMT đã được xây dựng thành công. Ứng dụng dịch khá hiệu quả và câu dịch có chất lượng tốt trong phạm vi bản tin thời tiết của đài Phát thanh truyền hình tỉnh Lâm Đồng. Nhược điểm của hệ thống là đòi hỏi phải có kho ví dụ song ngữ phong phú, từ điển song ngữ và từ điển đồng nghĩa đầy đủ thông tin thì độ chính xác của câu dịch sẽ càng cao, tuy nhiên điều này sẽ ảnh hưởng đáng kể đến tốc độ dịch của ứng dụng. Dựa trên những kết quả đã nghiên cứu và xây dựng, cũng như những hạn chế gặp phải, chúng tôi đề xuất một số hướng phát triển của bài báo trong tương lai  Xây dựng website cho phép dịch trực tuyến, tạo diễn đàn cho người dùng thảo luận và đánh giá chương trình.  Xây dựng ứng dụng dịch Việt-K’Ho và ngược lại với phạm vi mở rộng hơn và các kho dữ liệu được xây dựng phong phú hơn để có thể dịch văn bản trong các trong các ngữ cảnh khác nhau. TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC ĐÀ LẠT [ĐẶC SAN CÔNG NGHỆ THÔNG TIN] 172 TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] Đào Ngọc Tú, Nghiên cứu về dịch thống kê dựa vào cụm từ và thử nghiệm với cặp ngôn ngữ Anh – Việt, Học viện công nghệ bưu chính viễn thông, 2007. [2] Pushpak Bhattacharyya, Machine Translation, Indian Institute of Technology Bombay Mumbai, 2006. [3] Trần Lâm Quân, Kỹ thuật dịch máy và Ứng dụng vào tài liệu hàng không, Hà Nội, 2006. [4] Adam Lopez, Statistical Machine Translation, ACM Computing Surveys, Vol. 40, No. 3, Article 8, 2008. [5] See Sato, S. Nagao, Toward Memory-based Translation, IPSJ-WG, 1990. [6] Antal van den Bosch and Peter Berck, Memory-Based Machine Translation and Language Modeling, The Prague Bulletin of Mathematical Linguistics, 2009. [7] Trần Sỹ Thứ, Dân tộc - dân cư Lâm Đồng, Việt Nam, 1999. [8] Eiichiro Sumita and Hitoshi IIDA, Example-Based Machine Translation, ATR Interpreting Telephony Research Laboratories, Japan. [9] Elichiro Sumita, Exampled-based machine translation using DP-matching between word sequences, Proceedings of the workshop on Data-driven methods in machine translation, Vol. 14, 2001. [10] LINQ To XML Tutorials with Examples, 2014. [11] ; ; [12] Không rõ, Từ vựng K’Ho - Việt, Viêt Nam, 2014. [13] Trần Văn Lệ, Từ điển K’Ho - Việt, Việt Nam, 2012. [14] Sở Nội vụ - Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lâm Đồng, Tài liệu dạy và học tiếng K’Ho, Việt Nam, 2007. [15] Nguyễn Văn Tu, Từ điển từ đồng nghĩa Tiếng Việt, Nhà xuất bản giáo dục, Việt Nam, 2001. 173 TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC ĐÀ LẠT [ĐẶC SAN CÔNG NGHỆ THÔNG TIN] VIETNAMESE - K’HO MACHINE TRANSLATION USING EBMT APPROACH Nguyen Minh Tuana, Dinh Viet Tuana* aThe Faculty of Information Technology, Dalat University, Lamdong, Vietnam *Corresponding author tuandv Article history Received January 04th, 2016 Received in revised form March 30th, 2016 Accepted March 31st, 2016 Abstract This paper proposes the Example Based Machine Translation EBMT method for Vietnamese-K’Ho machine translation. Both Vietnamese and K’Ho are linguistically rooted in the South Asia but they belong to different language groups; therefore, Vietnamese-K’Ho or vice versa translation are widely conducted by exploiting vocabulary, phrases and sentences instead of the general syntax rules. The design principles of the application are described in details, along with the system interface. The machine translation results are also presented to illustrate the applicability of the EBMT method. Keywords Example based machine translation; MT; EBMT; Machine translation. ResearchGate has not been able to resolve any citations for this Machine Translation and Language Modeling We describe a freely available open source memory-based machine translation system, mbmt. Its translation model is a fast approximate memory-based classifier, trained to map trigrams of source-language words onto trigrams of target-language words. In a second decoding step, the predicted trigrams are rearranged according to their overlap, and candidate output sequences are ranked according to a memory-based language model. We report on the scaling abilities of the memory-based approach, observing fast training and testing times, and linear scaling behavior in speed and memory costs. The system is released as an open source software package ¹ , for which we provide a first reference LopezStatistical machine translation SMT treats the translation of natural language as a machine learning problem. By examining many samples of human-produced translation, SMT algorithms automatically learn how to translate. SMT has made tremendous strides in less than two decades, and new ideas are constantly introduced. This survey presents a tutorial overview of the state of the art. We describe the context of the current research and then move to a formal problem description and an overview of the main subproblems translation modeling, parameter estimation, and decoding. Along the way, we present a taxonomy of some different approaches within these areas. We conclude with an overview of evaluation and a discussion of future machine translation using DP-matching between word sequencesElichiro SumitaElichiro Sumita, Exampled-based machine translation using DP-matching between word sequences, Proceedings of the workshop on Data-driven methods in machine translation, Vol. 14, 2001.

dịch tiếng k ho